Sosyal güvenlik sisteminde ve sosyal yardım ağında önemli bir dönüşümün ayak sesleri duyuluyor. Kamuoyunda uzun süredir “vatandaşlık maaşı” adıyla da anılan Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, dar gelirli ailelerin ve emeklilerin gelir seviyesini belirli bir standarda ulaştırmayı hedefliyor.
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Uzmanı Melis Elmen, Radyo Sputnik ekranlarında yaptığı açıklamalarda, henüz pilot uygulamasına başlanmayan bu yeni sosyal destek modelinin ayrıntılarını ve sisteme getireceği köklü değişiklikleri paylaştı.
Yeni sistemin en dikkat çekici yönü, mevcut en düşük emekli aylığı tamamlama yöntemini değiştirecek olması. Mevcut uygulamada, emeklilerin kök maaşlarına bakılmaksızın hazine desteğiyle seyyanen artış yapıldığını hatırlatan Elmen, yeni sistem ile bu yöntemin sona ermesinin planlandığını belirtti.
Yeni modelde, herkese standart bir seyyanen artış yapmak yerine, hane içerisindeki kişi sayısı ve toplam gelir durumu analiz edilecek. Eğer ev halkının toplam kazancı belirlenen bütçe sınırının altındaysa, sadece gerçek ihtiyaç sahibi olan emeklilerin maaşları aradaki fark kadar desteklenecek. Uzman, bu düzenlemenin enflasyon farkı zamlarını kapsamadığını, yalnızca taban aylık eşitleme sistemini değiştireceğini vurguladı.
Sistemin genel çerçevesine yönelik değerlendirmelerde bulunan Melis Elman, konunun maaş miktarları veya geçim şartlarından bağımsız olarak ele alınması gerektiğine işaret etti. Bu modelin temel amacının, kamusal kaynakların ve SGK bütçesinin daha verimli kullanılması olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Böyle bir sistem, ana kazançların daha gerçek ihtiyaç sahiplerine aktarılmasını sağlar ve bir açıdan da SGK bütçesini rahatlatır.”
Henüz hazırlık aşamasında olan ve uygulama kriterleri netleşmeyen sistem, hem çalışanları hem de emeklileri kapsayacak. Devlet tarafından her hane için asgari bir gelir eşiği belirlenecek. Hane halkının (anne, baba, çocuklar veya birlikte yaşanan aile büyükleri) toplam aylık geliri bu eşiğin altında kaldığı sürece, aradaki fark devlet tarafından nakit destek olarak karşılanacak.
Gelecek dönemde bu sınırların asgari ürete göre mi yoksa kişi başına düşen gelire göre mi hesaplanacağı netlik kazanacak. Genellikle benzer uygulamalarda asgari ücretin üçte biri veya dörtte biri gibi kriterlerin esas alındığını belirten uzman, resmi uygulama takvimi ve kesin kriterler için pilot çalışmaların beklendiğini ifade etti.
